nieuws 2021

De quantumwereld en onze alledaagse wereld zijn heel verschillende plekken. In een publicatie die deze week verscheen als 'Editor's Suggestion' in Physical Review A, onderzoeken UvA-natuurkundigen Jasper van Wezel en Lotte Mertens en hun collega's hoe het meten van een quantumdeeltje het verandert in een alledaags object.

Om een breed scala aan impulsen te kunnen ervaren, gebruiken onze zintuigen 'logaritmische perceptie'. Een grote toename in de impuls leidt maar tot een kleine toename in wat ons brein ervaart. Een groep onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam, Unilever en Wageningen University & Research laten nu zien dat dit effect niet alleen voor onze oren en ogen geldt, maar ook voor de ervaren dikte van vloeibaar voedsel.

In het nieuwste nummer van Physical Review B beschrijven UvA-promovendus Xuanbo Feng (QuSoft en IoP) en collega's hun recente experimenten aan een materiaal dat kan overgaan van een normale metaaltoestand in een meer exotische toestand die bekendstaat als een 'ladingsdichtheidsgolf'. Het artikel is door de redactie geselecteerd als Editor's Suggestion.

'Conversations on quantum gravity' is een nieuw boek van natuurkundige Jay Armas, over de voortschrijdende zoektocht naar een theorie van alles. In het boek spreekt Armas met 37 onderzoekers - waaronder vijf Nobelprijsen Fields Medal-winnaars - die met hem in gesprek gaan over de huidige vraagstukken, de impact van hun eigen ontdekkingen en die van anderen, en hun motivatie om zich bezig te houden met de grootste open vragen over de wereld om ons heen.

Wat hebben een quantumtheorie van de zwaartekracht en elektronen in een 'vreemd' metaal met elkaar te maken? Op het eerste gezicht niet zoveel, maar deze week rapporteert een Nederlands NWO-consortium, waaronder onderzoekers Jake Ayres, Maarten Berben en Nigel Hussey (Radboud Universiteit), Jan Zaanen (Universiteit Leiden) en Erik van Heumen (Universiteit van Amsterdam), in het tijdschrift Nature hun nieuwe experimentele bevindingen waaruit mogelijk toch een link blijkt.

Vloeibaar water kan bevriezen en een vaste stof vormen, of koken en gasvormig worden. In onze keuken verlopen zulke faseovergangen niet geleidelijk, maar onder hoge druk zijn de overgangen veel 'gladder'. Een internationaal team van natuurkundigen, onder wie UvA-IoP-natuurkundigen Philippe Corboz en Schelto Crone, heeft een soortgelijk gedrag ontdekt in quantummagneten.

Theoretisch natuurkundigen hebben een nieuwe stap gezet in het doorgronden van het zogeheten neutrinoloze dubbel-bètaverval. Dat verval in atoomkernen is nog nooit gezien, maar een waarnemingen zou een belangrijk signaal zijn dat de standaard deeltjestheorie niet voldoet. Theoreticus Jordy de Vries van de Universiteit van Amsterdam in Nikhef publiceert met collega's een vervolg op een artikel dat in 2018 veel ophef veroorzaakte.