nieuws 2023

Welk effect heeft klimaatverandering op de permafrost in het Noordpoolgebied? Aardwetenschapper Niek Speetjens deed onderzoek in Canada en ontdekte dat juist de kleine riviersystemen veel inzicht bieden in de dooi van permafrost. Permafrost, bodem die permanent bevroren is, dooit door klimaatverandering.

Vandaag verschijnt er op de klimaatconferentie COP28 in Dubai een groot, internationaal onderzoeksrapport: het Global Tipping Points Report. Uit het rapport blijkt dat cruciale kantelpunten in het klimaatsysteem van de aarde steeds dichterbij komen. Dit zijn momenten waarop een kleine verandering een onomkeerbare transformatie teweegbrengt.

Het PFAS Living Lab van de Universiteit Utrecht heeft een subsidie van 2,45 miljoen ontvangen van het Ministerie van Infrastructuur en Water. Daarmee gaan onderzoekers een met PFAS verontreinigd veld op de Universiteit Utrecht en andere locaties onderzoeken. Wereldwijd zijn grote stukken land verontreinigd met PFAS.

In sommige delen van Nieuw-Zeeland worden mangrovebossen gekapt om de ophoping van modder te verminderen doordat de modder naar zee kan spoelen. Aan het eind van de 19e eeuw begonnen Europese kolonisten in Nieuw-Zeeland met grootschalige ontbossing en landbouw, waardoor de hoeveelheid sediment in rivieren toenam.

Hoe zorgt Saharastof ervoor dat het krachtige broeikasgas methaan uit de atmosfeer boven de Atlantische Oceaan verdwijnt? Onlangs zijn de Universiteit Utrecht en andere instituten gestart met een onderzoeksproject in samenwerking met de scheepvaartindustrie om deze vraag te beantwoorden. Het project wordt gefinancierd door een NGO genaamd Spark Climate Solutions en volgens de wetenschappers kunnen de resultaten mogelijk leiden tot een veilige en effectieve kunstmatige verwijdering van methaan uit de atmosfeer.

Er zijn duidelijke ruimtelijke patronen die laten zien waar spanningen kunnen ontstaan tussen landbehoud en de bestaansbehoeften van de bewoners. Dat is de conclusie van een nieuwe publicatie in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), geschreven door milieuwetenschapper Camille Venier-Cambron.

Als je mensen eerst zelf laat nadenken of ze duurzame keuzes willen maken in hun eetgedrag, wordt het makkelijker ze daarna een duwtje in de juiste richting te geven. Dat concludeert milieuen gedragseconoom Sanchayan Banerjee. Ons huidige dieet, met veel vlees en zuivel, stoot veel CO2 uit en past daardoor niet in wereldwijde klimaatdoelen.

Een nieuw uitgebreid onderzoek van meer dan 1400 wetenschappelijke studies laat de uitdagingen zien van aanpassing aan klimaatverandering. Uit het onderzoek volgt belangrijke kritiek: het systematisch netwerken van verschillende groepen actoren is over het algemeen onvoldoende. Met name individuen en huishoudens die geraakt worden door de gevolgen van klimaatverandering dragen de grootste last.

De olie-industrie in Roemenië heeft een enorm potentieel voor vermindering van methaanuitstoot. Dat heeft een team van wetenschappers onder leiding van de Utrechtse hoogleraar Thomas Röckmann aangetoond. De Roemeense olie-industrie stootte in 2019 net zoveel methaan uit als alle andere olie-industrieën in Europa samen.

Stella Terra zal in Marokko duizend kilometer afleggen in verschillende landschappen Studententeam Solar Team Eindhoven van de TU/e heeft de eerste offroad auto ontwikkeld die rijdt op energie van de zon. De zonnewagen is niet afhankelijk van laadpalen. Stella Terra is robuust genoeg om behalve op verharde wegen ook uit de voeten te kunnen op onverhard terrein.

De efficiëntie van zonnecellen verbeteren en duurzame insecticiden ontwikkelen met een schimmel die insecten in zombies verandert: vanaf september start een tweede groep promovendi binnen de community Science for Sustainability aan de Universiteit Utrecht. De onderzoeksprojecten zijn door de studenten zelf ontworpen, zijn interdisciplinair en gaan over maatschappelijke uitdagingen op het gebied van duurzaamheid.

Een effect van klimaatverandering is het dooien van permafrost, de ‘permanent' bevroren bodem. Klimaatwetenschapper Dirk Jong onderzocht met zijn promotieonderzoek de reis van het organische koolstof uit permafrost vanaf de bron tot het sediment en keek welk deel afgebroken wordt en welk deel weer vastgelegd wordt.

Analytisch chemicus Marja Lamoree bespreekt in haar oratie de gezondheid van mens en milieu en hoe deze onder druk staat door blootstelling aan een cocktail van verschillende stoffen. “We moeten veel beter en vaker meten om de leefomgeving en de mensen te beschermen” legt Lamoree uit. Want naast het alom bekende probleem met plastic zijn er nog veel meer schadelijke stoffen.

Stuwmeren, sloten en rivieren stoten wereldwijd steeds grotere hoeveelheden uit van het krachtige broeikasgas N2O (ook bekend als lachgas). De uitstoot van dit broeikasgas, honderden keer sterker dan CO2, is afgelopen eeuw verdrievoudigd, zo toont baanbrekend onderzoek van de Universiteit Utrecht aan.

Projecten die ontbossing tegengaan verkopen vaak CO2-compensatie, bijvoorbeeld aan consumenten die een vliegticket boeken. Maar bij 90 procent van deze projecten wordt er niet daadwerkelijk CO2 gecompenseerd. Dat is de conclusie van milieuwetenschapper Thales Pupo West in een artikel in Science waarvan hij hoofdauteur is.

De stad Utrecht haalde in 2019 wereldnieuws door bijvriendelijke groene daken op haar bushokjes te introduceren. Hoog tijd om de balans op te maken. Erik Verhagen, student Global Sustainability Science aan de Universiteit Utrecht, heeft onderzoek gedaan naar het belang van de locatie van zo'n bushokje.

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht zijn de waterdragers van het online Aqueduct 4. Water Risk Framework van het World Resources Institute. In Aqueduct brengt het Water Resources Institute (WRI) wetenschappelijke informatie rond wereldwijde waterschaarste en watergerelateerde risico's inzichtelijk in kaart voor niet-wetenschappelijke gebruikers, zoals beleidsmakers.

In kaart gebrachte afvalstromen onthullen grote hoeveelheid niet-gerapporteerd plastic Honderden miljoenen kilo's Nederlands plastic afval blijven buiten beeld. Dit geldt voor zowel plasticafval dat afkomstig is uit Nederland als voor plasticafval dat geëxporteerd wordt naar andere landen. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht en andere organisaties concludeerden dit nadat ze afvalstromen in Nederland in kaart brachten.

Naarmate de wereldbevolking blijft groeien, nemen de zorgen toe over de toegang tot schoon en veilig water. Maar de oppervlaktewaterkwaliteit in de toekomst zal veranderen, is nog ongewis. Nieuw onderzoek laat zien wat de oppervlaktewaterkwaliteit in de komende jaren mogelijk te wachten staat, met name in de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara.

Twaalf onderzoekers verbonden aan de Universiteit Utrecht ontvangen subsidie uit het Open Competitie SGW programma van NWO. De financiering van maximaal 50.000 euro geeft ruim baan aan het experimenteren met veelbelovende ideeën of vernieuwende initatieven. Opvallend is dat veel van de toegekende onderzoeksprojecten over jongeren gaan. Dat is ook een mooie stimulans voor het universiteitsbrede kinden jeugdonderzoek binnen het strategisch thema Dynamics of Youth van de Universiteit Utrecht.