Jongeren, ouderen en ouderen met geheugenproblemen die met een ritme een reeks getallen moesten onthouden, slaagden daar beter in dan wanneer ze zonder ritme iets moesten onthouden. Dat blijkt uit onderzoek van gezondheidszorgpsycholoog Marije Derks-Dijkman, die op 2 april op dit onderwerp promoveert aan de Radboud Universiteit.
Wie op de basisschool het A-B-C moet leren of de dagen van de week, doet dit met een liedje; elke basisschoolleraar kan je vertellen dat dit beter werkt dan iets gewoon vertellen. Maar wetenschappelijk bewijs voor het werken van deze methode is nog beperkt, zegt Derks-Dijkman. ’Er is al wel onderzocht of het bij studenten helpt om met muziek nieuwe informatie beter te onthouden, maar nog niet bij ouderen.’ En dat was wat Derks-Dijkman nu juist interesseerde. Vanwege haar ervaringen op de geheugenpoli was ze benieuwd of muziek zou kunnen helpen om geheugenproblemen te verminderen, en dan vooral in het werkgeheugen waar je informatie voor korte tijd onthoudt.
Toonhoogtes
Daarvoor moesten de deelnemers aan haar onderzoek (jongeren en ouderen met en zonder geheugenstoornis) cijferreeksen onthouden van vijf, zes, zeven of acht cijfers. Sommige deelnemers kregen de reeks alleen gesproken te horen, anderen oplopend in toonhoogten, of op ritme, of met toonhoogte én ritme. Derks-Dijkman: ’We keken wat er nou het meeste hielp bij het onthouden van zo’n reeks. We zagen dat met name ritme een positief effect had op de werkgeheugenprestaties bij alle drie de groepen. Ritme helpt dus om nieuwe informatie voor korte tijd te onthouden.’
De toonhoogte had geen positief effect, zag de psycholoog. ’Bij ouderen was er zelfs een negatief effect ten opzichte van de gesproken variant. Waarschijnlijk komt dat omdat het werkgeheugen hierbij te veel belast werd: niet alleen moesten ze een cijferreeks onthouden, maar ook nog een nieuwe melodie.’
Muzikaliteit
Maar waarom werkt ritme dan wel? ’Ritme kan helpen om cijfers te groeperen en in groepjes te onthouden. Dat betekent dat je niet alles los hoeft te onthouden en minder eenheden in je geheugen hoeft op te slaan.’ Hoe het met letters of woorden zit, moet nog onderzocht worden. Ook moet er gekeken worden naar hoe de mate van muzikaliteit van een deelnemer invloed heeft op het positieve effect. ’In een ander onderzoek zagen we dat muzikaliteit het positieve effect versterkt. Maar dat moeten we wel nog meer uitdiepen.’
Dit resultaat betekent mogelijk iets moois voor ouderen met geheugenproblemen. ’Nu we dit weten, kunnen we kijken hoe we mensen met geheugenproblemen kunnen helpen nieuwe informatie te onthouden. Ritme kan echt het verschil maken.’