Wonden, bloed en haren: het lichaam in de middeleeuwse kunst

Maria Magdalena als wildevrouw - Heiligen zonder hoofd, een volledig behaarde Maria: in de late middeleeuwen werd het lichaam op een bijzondere manier afgebeeld. Bloederig, rauw, misschien zelfs vies. Docente middeleeuwse kunstgeschiedenis Wendelien van Welie houdt zich al jaren bezig met het onderwerp en stelde de tentoonstelling Body Language samen, die vanaf 25 september te bewonderen is in Museum Catharijneconvent. Van Welie geeft al zo'n tien jaar een vak over het lichaam in de middeleeuwen en kwam zo op het idee voor de tentoonstelling. 'Middeleeuwse kunst wordt vaak gezien als braaf en kerkelijk, en de weergave van het lichaam was technisch gezien nog lang niet zo goed als in latere periodes. Maar als je beter gaat kijken, gaat er een wereld voor je open. De beeldcultuur uit die tijd is echt intrigerend.' - Dichter bij de mens. Van schaamhaar en lichaamssappen tot een groeiende fixatie op wonden - de middeleeuwse kunstenaars hadden er een handje van om het lichaam in al zijn rauwheid te laten zien. Dat lichamelijke was bedoeld om heilige figuren dichter bij de mens te brengen, legt Van Welie uit. 'In de loop van de Middeleeuwen ontstond steeds sterker de behoefte om persoonlijk dichter bij Jezus, Maria en de vele heiligen te kunnen komen. Door hun lichamelijkheid te benadrukken, vestigden kunstenaars de aandacht op de menselijke kant van deze figuren en zo konden mensen zich er beter mee vereenzelvigen.' Een van Van Welies favoriete werken uit de tentoonstelling is bijvoorbeeld een drieluik waarop Jezus en Maria bloed en moedermelk uit hun lichaam in een fontein spuiten, terwijl engeltjes gewone stervelingen ermee besprenkelen op de grond. 'Fascinerend. Hoe verzint zo'n schilder het?