Inaugurele rede Jörg Raab: hoe organisatienetwerken (niet) in te zetten

Onze samenlevingen kennen een grote hoeveelheid en variëteit aan organisaties, die steeds vaker samenwerken bij de productie van goederen en diensten. Hoewel deze organisatienetwerken in het leven worden geroepen om gezamenlijke doelen effectiever te kunnen bereiken of processen efficiënter te laten verlopen, voegen ze onbedoeld meer complexiteit toe. In zijn inaugurele rede biedt Jörg Raab (Tilburg University) een handreiking voor het omgaan met deze paradox.

Organisaties zijn steeds vaker en meer met elkaar verbonden. Denk aan de meer dan 200 bedrijven wereldwijd betrokken bij de productie van Apple’s iPhones, of de vele organisaties in de zorg die samenwerken om de zorg voor patiënten te kunnen realiseren. Dit draagt bij aan een toenemende complexiteit van de samenleving, zo stelt Jörg Raab : "Netwerken van organisaties creëren een complex web van toenemende onderlinge afhankelijkheden tussen landen, regio’s, organisaties, teams en mensen. Hoewel deze netwerken worden gevormd om complexe uitdagingen het hoofd te bieden, wordt de situatie er vaak onbedoeld complexer door. Dit komt doordat er een extra organisatielaag wordt gecreëerd, die voor het management zeer uitdagend is. De tot nu toe moeilijke bestrijding van de drugscriminaliteit in Nederland laat dat bijvoorbeeld goed zien, waar organisaties zoals politie, ministeries, douane, belastingdienst en havenadministraties nationaal en internationaal gevraagd zijn om samen te werken."

Omgaan met complexiteit in en door organisatienetwerken

Organisatienetwerken zijn een opkomend fenomeen. Omdat er in de toekomst waarschijnlijk alleen maar meer organisatienetwerken zullen ontstaan, is het belangrijk om na te denken over hoe méér complexiteit en problemen in de toekomst kunnen worden voorkomen. In zijn oratie schetst Raab dan ook een aantal voorwaarden waar goed functionerende en duurzame organisatienetwerken aan moeten voldoen, waaronder:

  1. Zet organisatienetwerken alleen in wanneer het noodzakelijk is: om complexe of hardnekkige problemen aan te pakken, die niet kunnen worden opgelost door de markt, één of twee organisaties, of waar samenwerkingen tussen meerdere bedrijven aanzienlijke meerwaarde bieden boven wat individuele organisaties kunnen doen.
  2. Ontwerp een passende en zo eenvoudig mogelijke bestuursstructuur, die flexibel genoeg is om zich voortdurend aan te passen aan veranderende omstandigheden en nieuwe deelnemers in een netwerk.


In zijn toekomstige onderzoek wil Raab de kennis op dit gebied vergroten, om zo bij te dragen aan de ontwikkeling van een organisatietheorie voor netwerken. Ook zoekt hij hierbij de verbinding met de praktijk, onder meer in een gezamenlijk onderzoeksproject met de gemeentelijke administratie van Tilburg, om de instroom van jongeren in drugscriminaliteit in Tilburg Noord te verminderen.

    Over Jörg Raab

    Hoogleraar Interorganisatorische Netwerken

    Jörg Raab is hoogleraar Interorganisatorische Netwerken aan het departement Organisatiewetenschappen van Tilburg University. Na het behalen van zijn PhD in 2000, werkte hij als postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Konstanz in Duitsland en de Universiteit van Arizona, VS, en als Assistant Professor aan de Universiteit van Konstanz.

    Hij trad in 2004 in dienst bij Tilburg University als Assistant Professor en werd in 2015 gepromoveerd tot Associate Professor en tot hoogleraar in 2023. Ook was hij Academisch Directeur van de Bacheloren Masterprogramma’s in Organisatieen Managementwetenschappen en het Bachelor-traject Global Management of Social Issues. Sinds 1 april 2023 is hij Hoofd van de afdeling Organisatiewetenschappen.

    Zijn onderzoek richt zich voornamelijk op intraen interorganisatorische relaties en netwerken. Momenteel is hij betrokken bij verschillende onderzoeksprojecten over het bestuur, management en de effectiviteit van doelgerichte netwerken, evenals in een project over de supervisie in en van organisatienetwerken, genaamd EISON. Zijn onderzoek is gepubliceerd in een breed scala van wetenschappelijke tijdschriften.

    Daarnaast is hij gestart met een gezamenlijk onderzoeksproject met de gemeentelijke administratie van Tilburg, waarbij hij gedurende de komende vijf jaar het project "Preventie met Gezag" volgt en adviseert, met het doel de instroom van jongeren in drugscriminaliteit in Tilburg Noord te verminderen. Ook in Tilburg Noord en West is hij betrokken bij toegepast onderzoek in het kader van de RegioDeal, waarbij de organisatorische netwerkstructuur van het armoedebeleid in kaart wordt gebracht en hij bijdraagt aan het ontwerpen van interventies om het bestuur van deze netwerken te verbeteren. In de komende jaren zal Jörg, in samenwerking met internationale collega’s een vergelijkend onderzoek over de governance van doelgerichte netwerken in meerdere landen in de sociale en milieu domainen doorvoeren.