nieuws

Mitochondriën bij planten kunnen vaker dan gedacht via de vaderlijn worden overgeërfd. Dat blijkt uit onderzoek van Wageningen University & Research, het Max Planck Institute of Molecular Plant Physiology (MPIMP) en de Chinese Universiteit van Hong Kong (CUHK). De studie is onlangs gepubliceerd in Nature Plants.

Bouwstenen die cellen van mensen, dieren en planten zo geavanceerd maken, blijken ouder dan wetenschappers tot nu toe vermoedden.

Een kleine parasitaire sluipwesp uit Azië heeft zich spontaan in Nederland gevestigd. Uit veldonderzoek van Wageningen University & Research (WUR) blijkt dat de soort Leptopilina japonica jonge larven van de suzuki-fruitvlieg parasiteert. Daarmee krijgt de biologische bestrijding van deze hardnekkige fruitplaag onverwachte steun.

"Gedragsonderzoek kan aantonen hoe wolven proberen te navigeren in een door mensen gedomineerd landschap." Highlight De wolf is terug in Nederland. Na meer dan 150 jaar afwezigheid heeft dit dier zich opnieuw gevestigd. Dit roept vragen op over natuur, veiligheid, veehouderij en samenleven met wilde dieren.

Palingen, of alen, kwamen ooit overal in grote aantallen voor, van de Noordzee tot in de kleinste slootjes. Maar het gaat al jaren niet goed met de aalpopulatie. Daarom houden onderzoekers van Wageningen University & Research de aantallen nauwlettend in de gaten. Dat is geen gemakkelijke klus. Nieuwe methodes zoals eDNA-onderzoek en AI helpen erbij.

Hoe ontstaat de regelmatige rangschikking van bladeren en bloemen langs een plant? En waarom blijft dat patroon zo stabiel? Onderzoekers van Wageningen University & Research en zaadveredelingsbedrijf Rijk Zwaan zijn erin geslaagd te ontrafelen welke biologische processen hieraan ten grondslag liggen.

Foto: Jaime Culebras Hoe jonge dieren in hun eerste levensmaanden met hun broers en zussen omgaan, bepaalt hun sociale vaardigheden later in het leven. Dat blijkt uit experimenteel onderzoek met de tropische zoetwatervis Neolamprologus pulcher, gepubliceerd in PNAS. Niet alleen het aantal broers en zussen is van belang, maar ook of zij vrij met elkaar kunnen omgaan.

Het is neurowetenschapper Soha Farboud van het Donders Instituut aan de Radboud Universiteit gelukt om met een nieuwe techniek hersengebieden bij te sturen. Met ultrasone hersenstimulatie kon ze de keuze om naar links of rechts te kijken beïnvloeden. Een bijzonder voordeel van ultrageluid is dat het, anders dan bestaande technieken, diepe hersengebieden veilig van buitenaf kan bereiken.

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht en partners uit het Verenigd Koninkrijk hebben voor het eerst aanwijzingen gevonden dat grijze zeehonden ook dolfijnensoorten kunnen verwonden. Tot nu toe waren dergelijke interacties vrijwel uitsluitend bekend bij bruinvissen. De studie, vandaag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Diseases of Aquatic Organisms, toont aan dat grijze zeehonden een bredere impact kunnen hebben op kleine walvisachtigen in de Noordzee dan eerder gedacht.

Recent genetisch onderzoek werpt nieuw licht op de prehistorische bevolking van het Rijn-Maasgebied. De studie laat zien dat de demografische ontwikkelingen in deze regio aanzienlijk afwijken van patronen die elders in Europa werden waargenomen. Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam leverden een bijdrage door isotopenonderzoek dat inzicht geeft in individuele levensgeschiedenissen en mobiliteit.

Als je als volwassene met een kind praat, ga je onbewust anders praten. Vaak wordt gedacht dat zulke aanpassingen voor autistische mensen moeilijker zijn, maar uit nieuw onderzoek blijkt deze groep er in eerste instantie net zo goed in als niet-autistische leeftijdsgenoten. Maar waar neurotypische deelnemers die aanpassingen tijdens een gesprek geleidelijk bijstellen op basis van nieuwe signalen, blijven autistische deelnemers vasthouden aan hun eerste inschatting.

Onderzoek plaatst fundamentele kanttekening bij veelgebruikte methode om hersenaandoeningen in kaart te brengen Een populaire techniek om hersenaandoeningen te bestuderen, de zogeheten lesion network mapping (LNM), blijkt een fundamentele beperking te hebben. Dat concluderen neurowetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Universiteit van Queensland (Australië) na een uitgebreide analyse van meer dan 200 studies.

Mag je menselijke embryo's speciaal creëren voor wetenschappelijk onderzoek? Die vraag staat centraal nu een initiatiefwetsvoorstel beoogt het verbod op embryokweek voor onderzoek uit de Embryowet te schrappen. Het onderwerp roept felle maatschappelijke discussies op, maar volgens Martin Buijsen, hoogleraar Gezondheidsrecht aan Erasmus School of Law, verhult die felheid dat het voorstel juridisch weinig schokkend is.

Waarom krijgt de ene vrouw spontaan een tweeling, terwijl dat bij een ander nooit gebeurt? Die vraag staat centraal in het onderzoek van gedragsgenetica Nikki Hubers. Haar studie naar tweelingzwangerschappen levert nieuwe inzichten op in de allervroegste fase van het menselijk leven én heeft belangrijke maatschappelijke implicaties voor vruchtbaarheid en voortplantingszorg.

Om hersenziekten te begrijpen, proberen neurowetenschappers het ingewikkelde doolhof van zenuwvezels in onze hersenen te doorzien. Voor analyse onder een microscoop wordt hersenweefsel vaak in paraffinewas gedompeld om er hoogwaardige plakjes uit te snijden. Maar tot nu toe lukte het niet om de dicht opeengepakte zenuwen in deze hersensneden precies te traceren.

Het onderzoek van biologisch psycholoog Floris Huider laat zien dat depressie -de psychische aandoening die wereldwijd miljoenen mensen treftvoor ongeveer 35 procent erfelijk is. Dat betekent dat genetische verschillen tussen mensen een aanzienlijke rol spelen in de gevoeligheid voor depressieve klachten.

Welke gistsoorten kunnen het beste worden gebruikt voor kwalitatieve wijnen en alcoholvrije bieren? En hoe maken gistcellen keuzes bij het omzetten van suiker in energie? Systeembioloog Julius Battjes onderzocht hoe dit werkt en wat dit kan betekenen voor een duurzame en efficiënte productie. Gist slim laten werken Door klimaatverandering worden druiven steeds zoeter.

Plastic zit inmiddels overal - in water, voedsel en in de lucht die we inademen. Steeds duidelijker wordt dat minuscule plasticdeeltjes, zogeheten microen nanoplastics, ook in het menselijk lichaam aanwezig zijn. Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) hebben in het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift Nature Medicine een overzicht gepubliceerd van wat er tot nu toe geconcludeerd is over de mogelijke gezondheidsschadelijke effecten.

Onderzoek van onder andere microbiologen Martijn Wissink en Cornelia Welte van de Radboud Universiteit helpt bij het begrijpen van hoe micro-organismen de methaanbalans op aarde regelen. De wetenschappers hebben laten zien hoe een methaanomzettend enzym (MCR) in detail werkt. Methaan willen we zoveel mogelijk uit onze atmosfeer houden: het is een krachtig broeikasgas, ruim 25 keer sterker dan kooldioxide.

Onderzoekers van de TU/e en ETH Zürich hebben iets gevonden waar brouwers al eeuwen naar zoeken: de formule voor stabiel bierschuim. Het geheim zit 'm in de structuur van eiwitten. De onderzoekers namen zes commerciële bieren onder de loep: twee Belgische tripels, twee Zwitserse lagers, één enkelvoudig gegist Belgisch bier en twee Belgische dubbels.