Minder proefdieren nodig voor slangengifonderzoek dankzij imitatie-bloedvaatjes

- EN- NL
 (Image: Pixabay CC0)
(Image: Pixabay CC0)
Een 3D-model van imitatie-bloedvaatjes maakt het nu mogelijk om exact te kijken hoe slangengif de bloedvaten aanvalt, zonder gebruik te hoeven maken van proefdieren. Dit nieuwe onderzoeksmodel, een zogenaamde 'organ-on-a-chip', is ontwikkeld door een onderzoeksteam van de Vrije Universiteit Amsterdam, MIMETAS en Naturalis Biodiversity Center.

Jaarlijks sterven ongeveer honderdduizend mensen aan de gevolgen van een slangenbeet, en vier keer zoveel mensen lopen blijvend letsel op. Onderzoek naar de werking van slangengif kan helpen dit in de toekomst te voorkomen, maar blijft lastig in uitvoering. Een onderzoeksteam van de VU, MIMETAS en Naturalis Biodiversity Center, heeft nu voor het eerst bewezen dat slangengif onderzocht kan worden op 3D-imitatie-bloedvaatjes. Hun studie verscheen in Scientific Reports .

Orgaan-op-een-chip

Deze nieuwe aanpak van imitatie-bloedvaten verbetert traditionele onderzoeksmethoden, zoals het gebruik van proefdieren of celkweekjes, door menselijke bloedvaten na te bootsen. "Het voordeel van zo’n bloedvatmodel voor gifonderzoek, is dat het rekening houdt met verschillende belangrijke invloeden waar het lichaam mee te maken heeft", legt gifexpert Mátyás Bittenbinder van de VU en Naturalis uit. "Zoals het stromen van het bloed, of de bouw en vorm van een bloedvat."

Het 3D-bloedvatmodel, genaamd MIMETAS’ OrganoReady Blood Vessel HUVEC , draagt daarmee bij aan het beter begrijpen van de beschadigende effecten van slangengif op de bloedvaten en de rest van het lichaam. Bittenbinder: "Het model geeft nauwkeurig inzicht in hoe gifstoffen de bloedvaten aanvallen. Die kennis zal ons helpen bij de ontwikkeling van betere methodes om slangenbeten te behandelen en zorgt er tegelijkertijd voor dat er minder studies op muizen gedaan hoeven te worden."

Werking gif

De werking van het bloedvatmodel is getest met het gif van een brilcobra (Naja naja), West-Afrikaanse zaagschubadder (Echis ocellatus), veelstreepkrait (Bungarus multicinctus) en de Mozambicaanse spugende cobra (Naja mossambica). Een beet van een gifslang veroorzaakt vaak hevige (interne) bloedingen. Dit komt doordat het gif dan de bloedsomloop aanvalt door bloedvaten kapot te maken en de bloedstolling te saboteren. Wereldwijd zoeken wetenschappers naar een oplossing. "Als we beter begrijpen welke stoffen er in slangengif zitten, weten we ook beter hoe we de toxines kunnen neutraliseren", legt Bittenbinder uit.

Wereldwijd probleem

Slangenbeten zijn een humanitaire crisis die jaarlijks miljoenen mensen treft, maar zelden het nieuws haalt. Naar schatting sterven jaarlijks tussen de 80.000 en 140.000 mensen aan een gifslangenbeet. Nog eens 400.000 mensen overleven het, maar raken blind of verliezen een hand, voet, of been als gevolg van een beet.

foto: Wolfgang Wuster